Alicja Rubczak

tylko teatr, nie tylko dla dzieci

Program małychWST 27/02/2011

Bardzo mi miło, że mogę przedstawić już Wam program małychWST, festiwalu bliskiego mojemu sercu i myśleniu o teatrze… tak jakby wymyślonemu w dużej mierze przeze mnie. Zabierajcie swoje dzieci na spektakle, oglądajcie, warsztatujcie się i koniecznie napiszcie mi jak było :)
Dobrej zabawy i cudownego czasu razem!

strona festiwalu

+ NURT GŁÓWNY

Lewis Carroll

ALICJA PO DRUGIEJ STRONIE LUSTRA

Teatr Maska, Rzeszów

reżyseria: JACEK MALINOWSKI

14.04 godz. 11.00, 17.00 | Teatr na Woli

czas trwania: 55 min. bez przerwy | od 5 lat

bilety: 25 zł/osoba

Historia Lewisa Carrolla od lat zachwyca kolejne pokolenia dzieci niezwykłą atmosferą i przedziwnymi perypetiami głównej bohaterki. Alicja udaje się w podróż do świata snu, gdzie odkrywa krainę przypominającą wielką szachownicę. Jej mieszkańcy toczą między sobą nieustanne rozgrywki. Dziewczynka podejmuje wyzwanie i zostaje pionkiem na planszy. Gra toczy się o dużą stawkę – jeśli Alicja wygra, zostanie królową. Nie jest to jednak łatwe zadanie, gdy wszystko, jak w lustrzanym odbiciu, działa na opak, a zasady, których dziewczynka nauczyła się w swoim domu, nie obowiązują. Spotykając kolejne dziwaczne figury, Alicja musi mierzyć się z absurdem i przewrotnymi pomysłami planszowych przeciwników.

Jacek Malinowski, uznawany za jednego z najciekawszych reżyserów lalkowych młodego pokolenia, proponuje dynamiczne i atrakcyjne formalnie przedstawienie, które zyskało już uznanie poza granicami kraju.

___________

Jan Brzechwa

BRZECHWA 2. SZELMOSTWA LISTA WITALISA

Teatr Polski im. Hieronima Konieczki, Bydgoszcz

reżyseria: ŁUKASZ GAJDZIS

8.04 godz. 16.00, 19.00 | Teatr Powszechny | Scena 300

czas trwania: 1 h 15 min. bez przerwy | od 7 lat

bilety: 25 zł/osoba

Sprytny, oszukujący swoich przyjaciół, lis staje się w bydgoskim spektaklu ikoną popkultury. Klasyczny tekst Brzechwy włożony został w ponowoczesną ramę teatralną. Twórcy czerpią ze współczesnego języka i tworzą zabawny, dynamiczny, ale i przewrotny spektakl, który kpi ze społeczeństwa zanurzonego w kulturze masowej. Efektowne widowisko łączy tradycję musicalu i współczesną choreografię, w której wykorzystano elementy hip-hopu i breakdance’u.

Łukasz Gajdzis to jeden z najbardziej utalentowanych młodych reżyserów teatru dziecięcego. Po sukcesie wystawionej w Bydgoszczy „Pchły Szachrajki”, sięgnął znowu po tekst Brzechwy.

_________________

Ulrich Hub

NA ARCE O ÓSMEJ

Teatr „Baj Pomorski”, Toruń

reżyseria: PAWEŁ AIGNER

11.04 godz. 14.00, 17.00 | Teatr na Woli

czas trwania: 1 h 15 min. bez przerwy | od 6 lat

bilety: 25 zł/osoba

Nadchodzi biblijny Potop, wszystkie zwierzęta próbują uciec na Arkę Noego. Chcą tam też trafić trzej przyjaciele – pingwiny. Ale na Arkę może dostać się tylko jedna para zwierząt z każdego gatunku. Co zrobić z Trzecim Pingwinem? Subtelna, poetycka i zarazem zabawna opowieść o przyjaźni, która zwycięża wszystkie przeszkody. Spektakl dotyka również tak ważnych kwestii jak ekologia czy problem obecności Boga w świecie dziecka.

Paweł Aigner jest cenionym reżyserem teatralnym średniego pokolenia. Jego spektakle dla dzieci uznawane są za realizacje intrygujące i nietypowe, wyróżniające się intelektualnym myśleniem o materii teatru oraz poważnym podejściem do dziecięcego widza. Dramat Ulricha Huba „Na Arce o ósmej” to jeden z najważniejszych współczesnych tekstów scenicznych dla dzieci, szczególnie popularny w Niemczech, Francji i Holandii.

_________________________

Marta Guśniowska

POD-GRZYBEK

Białostocki Teatr Lalek

reżyseria: KRZYSZTOF RAU

4.04 godz. 11.00, 17.00 | Teatr Powszechny | Scena 300

czas trwania: 1 h bez przerwy | od 6 lat

bilety: 25 zł/osoba

Życie Starego i Młodego Lisa upływa na rozmowach, ukrywaniu się przed Kłusownikiem i beztroskich zabawach, do czasu, gdy zdarzy się nieszczęście: Stary Lis zostanie śmiertelnie postrzelony. Młody Lis nie może pogodzić się ze śmiercią dziadka. Dzięki swojemu sprytowi razem z nim trafia do Lisiego Nieba. Podoba mu się tam tak bardzo, że nie chce już wracać na ziemię. Zachwyt trwa jednak do chwili, gdy przez dziurę w niebie widzi swój dom, przyjaciół i piękną lisicę. Historia dwóch lisów jest metaforyczną opowieścią oswajającą dzieci z trudnym tematem utraty najbliższej osoby. W zabawny i pełen ciepła sposób uczy, że na wszystko, nawet na śmierć, przychodzi w życiu właściwy czas.

Związani z Białostockim Teatrem Lalek twórcy: reżyser Krzysztof Rau, dramatopisarka Marta Guśniowska i scenograf Andrzej Dworakowski, sięgnęli po niebanalny tekst o śmierci, która wciąż jest w teatrze dla dzieci tematem tabu.

PRZEDSTAWIENIA DLA NAJNAJMŁODSZYCH WIDZÓW:

PAN SATIE

Teatr Atofri, Poznań

reżyseria BEATA BĄBLIŃSKA, MONIKA KABACIŃSKA

11.04 godz. 9.00, 11.00 | Teatr Baj

czas trwania: 35 min. bez przerwy | od 1 do 5 lat

bilety: 25 zł/rodzic + dziecko

Spokojna, melodyjna muzyka Erica Satie zabiera widzów w świat skonstruowany w całości z białego papieru. Papier staje się nie tylko materią budującą scenografię czy poszczególne rekwizyty, ale też instrumentem i partnerem do gry. Przedstawienie kryje w sobie liczne tajemnice, które dzieci rozwiązują wspólnie z aktorami.

Niezależna grupa teatralna Atofri powstała w 2008 roku w ramach Poznańskiej Fundacji Artystycznej. Swój repertuar kieruje do najmłodszych widzów w wieku od 1 do 5 lat. Zaraża ich magią teatru za pośrednictwem dźwięku, koloru, formy, ruchu, gestu. Opowiada o otaczającym świecie w sposób prosty i poetycki. Na mWST zostały zaproszone dwa przedstawienia grupy: „Pan Satie” oraz „Słoń Trąbibombi”.

___________________

SŁOŃ TRĄBIBOMBI

Teatr Atofri, Poznań

reżyseria: BEATA BĄBLIŃSKA, MONIKA KABACIŃSKA

4.04 godz. 10.00, 12.00 | Teatr Baj

czas trwania: 35 min. bez przerwy | od 1 do 5 lat

bilety: 25 zł/rodzic + dziecko

Czy żyrafa ma długą szyję? Czy krokodyle mieszkają tylko nad Nilem? Pyta tytułowy słoń, który oprowadza widzów po afrykańskim świecie. Dzieci poznają egzotyczne zwierzęta: żyrafę, kolorowe papugi, krokodyla, małpkę i węża. Inspirowane wierszami Jana Brzechwy widowisko wzbogaca rytmiczna muzyka grana na żywo w trakcie spektaklu.

Niezależna grupa teatralna Atofri powstała w 2008 roku w ramach Poznańskiej Fundacji Artystycznej. Swój repertuar kieruje do najmłodszych widzów w wieku od 1 do 5 lat. Zaraża ich magią teatru za pośrednictwem dźwięku, koloru, formy, ruchu, gestu. Opowiada o otaczającym świecie w sposób prosty i poetycki. Na mWST zostały zaproszone dwa przedstawienia grupy: „Pan Satie” oraz „Słoń Trąbibombi”.

_______________________

TY I JA

Studio Teatralne BLUM, Poznań

reżyseria: LUCYNA WINKEL, KATARZYNA PAWŁOWSKA

3.04 godz. 10.00, 12.00 | Instytut Teatralny

czas trwania: 30 min. bez przerwy | od 0 do 4 lat

bilety: 25 zł/rodzic + dziecko

Punktem wyjścia do powstania spektaklu jest podkreślenie znaczenia własnego „JA” w postrzeganiu świata, a zarazem pokazanie zależności pomiędzy własnym „JA” a napotykanymi wokół innymi osobami. Odtwarzając świat dziecięcej wrażliwości, m.in. poprzez zabawę kolorowymi piłkami, aktorki proponują teatr „pierwotny”, pełen barw, dźwięków i ruchu.

Studio Teatralne BLUM było pierwszym teatrem w Polsce, który kilka lat temu podjął ryzyko tworzenia spektakli dla najmłodszych. Swoje przedstawienia pokazywali nie tylko polskiej, ale również zagranicznej publiczności, m.in. na Międzynarodowym Festiwalu Teatru i Kultury dla Najmłodszych w Bolonii.

+ REKOMENDACJE WARSZAWSKIE

wybór rekomendowanych spektakli z repertuaru stołecznych teatrów

Tove Jansson

DOLINA MUMINKÓW W LISTOPADZIE

Teatr Ochoty i Studio Teatralne Koło

reżyseria: IGOR GORZKOWSKI

10.04 godz. 12.00 | 11.04 godz. 10.00, 12.30

czas trwania: 1 h 30 min. bez przerwy | od 7 lat

Przyjaciele Muminków wpadają na chwilę do ich domku, licząc na serdeczne przyjęcie. Tymczasem okazuje się, że mieszkańcy zniknęli. Homek, Filifionka, Paszczak, Włóczykij, Mimbla i Wuj Truj będą musieli pokonać własne słabości, żeby przywołać pełną ciepła atmosferę domku Muminków.

_

Józef Ignacy Kraszewski

KWIAT PAPROCI

Teatr Baj

reżyseria: JACEK MALINOWSKI

12.04 godz 10.00 | 13.04 godz. 10.00

czas trwania: 1 h 25 min. z przerwą | od 5 lat

Jasiek postanawia odnaleźć kwiat paproci, dzięki któremu będzie mógł zrealizować marzenie o szczęściu. Czy jednak w porę zrozumie, czym ono naprawdę jest?

zerwy | od 7 lat

_________

Isaac Bashevis Singer

OPOWIADANIA DLA DZIECI

Teatr Narodowy

reżyseria: PIOTR CIEPLAK

9.04 godz. 16.00 | 10.04 godz. 16.00

czas trwania: 2 h 30 min. z przerwą | od 7 lat

Siedem baśni noblisty, w których świat fantastyczny, biblijny i klimat dawnych żydowskich miasteczek mieszają się ze sobą. Spektakl o Bogu, stworzeniu świata i wędrówce w poszukiwaniu straconego czasu.

______________

Carlo Collodi

PINOKIO

Teatr Polski

reżyseria: JAROSŁAW KILIAN

12.04 godz. 12.00 | 13.04 godz. 12.00

czas trwania: 2 h 20 min. z przerwą | od 6 lat

Historia nieposłusznego pajacyka Pinokia, którego największym marzeniem jest stać się prawdziwym chłopcem, to jednocześnie opowieść o magii teatru. Kto raz został nią dotknięty, ten zawsze będzie tu wracał.

________________

według Stiana Hole’a

ŚWIAT GARMANNA

Teatr Baj

reżyseria: EWA PIOTROWSKA

1.04 godz. 10.00 | 2.04 godz. 11.00 | 3.04 godz. 11.00 | 5.04 godz. 10.00 | 6.04 godz. 10.00 | 7.04 godz. 10.00 | 8.04 godz. 10.00

czas trwania: 1 h bez przerwy | od 6 lat

Garmanna poznajemy w chwili, kiedy zbliża się jego pierwszy dzień w szkole i kończy beztroskie dzieciństwo. W miarę dorastania chłopiec zdobywa nowe doświadczenia.

_____________________

Marta Guśniowska na motywach wiersza Joanny Papuzińskiej

TYGRYSKI

Teatr Lalka

reżyseria: Agata Biziuk

1.04 godz. 17.00 | 2.04 godz. 12.00

czas trwania: 50 min. bez przerwy | od 0 do 4 lat

Opowieść o małej dziewczynce obdarzonej wielką wyobraźnią. Spektakl odwołuje się do codzienności widzianej oczami dziecka, umacnia jego wiarę w siebie i poczucie własnej wartości.

____________________

Jakub Krofta i Marek Zákostelecký

WSZYSTKO LATA CO MA SKRZYDŁA

Teatr Guliwer

reżyseria: JAKUB KROFTA

2.04 godz. 17.30 | 3.04 godz. 11.00, 13.00 | 5.04 godz. 10.00 | 6.04 godz. 10.00 | 7.04 godz. 10.00 | 8.04 godz. 10.00

czas trwania: 1 h bez przerwy | od 3 lat

Każdy zna to uczucie smutku, kiedy kolorowy balonik urywa się ze sznurka. Bohaterowie bajki postanawiają go odnaleźć i trafiają na Planetę Zagubionych Baloników, gdzie przeżywają niezwykłe przygody.

___________________

Ireneusz Maciejewski

ZACZAROWANE WYCINANKI

Teatr Baj

reżyseria: IRENEUSZ MACIEJEWSKI

14.04 godz. 10.00 | 15.04 godz. 10.00 | 16.04 godz. 11.00 | 17.04 godz. 11.00

czas trwania: 1 h 20 min. z przerwą | od 3 lat

Swoją formą przedstawienie nawiązuje do kultury Dalekiego Wschodu. To opowieść o chłopcu, który otrzymał od złotej rybki niezwykły dar: magiczne nożyczki wycinające z papieru wszystko czego się zapragnie.

_________________

według Jana Brzechwy i innych

ZIELONE ZOO

Teatr Polonia (z repertuaru OCH-Teatru)

reżyseria: LESZEK BZDYL

9.04 godz. 11.00, 13.15

czas trwania: 1 h 30 min. z przerwą | od 3 lat

Miss Poziomka, Pan Wywoływacz i Dżelsominek zabierają publiczność do krainy humoru i wyobraźni. Dziecięcy pokój zamienia się w cyrk, cyrk w teatr, a teatr w plac zabaw pełen piosenek i wierszy.

mWST – WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE

+ BAJOCZYTANIE |12.04 godz. 13.30, 15.00 | Teatr Baj

Dzieci spotkają się z pisarką Maliną Prześlugą, która będzie czytała swoje bajki. W trakcie lektury słuchacze poznają m.in. Mola Zbyszka i Rozczarowanego Rumaka Romualda – bohaterów tekstów Prześlugi. Spotkanie nawiązuje do tradycji rodzinnego czytania bajek. Projekt przygotowany we współpracy z Teatrem Baj w Warszawie.

czas trwania: 40 min. | od 4 do 6 lat

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „bajoczytanie”

wstęp wolny

+ PIOSENKI DO GRANIA NA NOSIE | Teatr Lalki i Aktora Pinokio, Łódź | 9.04 godz. 17.00 | Teatr Baj

Koncert muzyki teatralnej, na który złożą się piosenki stworzone przez kompozytora Piotra Klimka oraz autora tekstów Konrada Dworakowskiego. Utwory pochodzą ze spektakli granych w teatrach w całej Polsce: „Pinokia” z Teatru Lalki i Aktora „Pinokio” z Łodzi, „Pippi Pończoszanki” z Teatru Lalek Pleciuga w Szczecinie, „Czarnoksiężnika z Oz” z Teatru Dzieci Zagłębia w Będzinie oraz „Ach, jak cudowna jest Panama” z Teatru Maska w Rzeszowie.

czas trwania: 1 h | od 7 lat

bilety: 25 zł/osoba

+ KONCERT ZESPOŁU TIGER | 8.04 godz. 17.00 | Instytut Teatralny

Zespół rockowy założony przez uczniów IV klasy warszawskiej Szkoły Podstawowej nr 98 „DIDASKO” występował już na Świątecznym Frymarku Teatralnym w grudniu ubiegłego roku, gdzie został przyjęty z ogromnym entuzjazmem zarówno przez rówieśników, jak i najmłodsze dzieci. Ambitne aranżacje i niebanalna interpretacja gwarantują doskonałą ucztę muzyczną.

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem ” koncert”

wstęp wolny

+ WARSZTATY WOKÓŁ SPEKTAKLI

Bezpośrednio po wybranych przedstawieniach odbywają się zabawy i działania teatralne rozwijające wyobraźnię i kreatywność dzieci. Zajęcia nawiązują do problemów poruszanych w spektaklach mWST.

Dziurawienie nieba. Teatralne zejścia, wejścia i przejścia

4.04 godz. 12.15-13.15 | Teatr Powszechny | Scena 300

Po przedstawieniu „Pod-grzybek”

od 6 lat

Jak zostać gwiazdą? Jak zostać prezydentem? Teatralny podręcznik szołmena i szołmenki

8.04 godz. 17.30-18.15 | Teatr Powszechny | Scena 300

Po przedstawieniu „Brzechwa 2. Szelmostwa Lisa Witalisa”

od 7 lat

Przymiarki do Arki! Przymierze, przyjaźń, przymierzalnia

11.04 godz. 15.30-16.30 | Teatr na Woli

Po przedstawieniu „Na Arce o ósmej”

od 6 lat

Druga strona lustra w praktyce

14.04 godz. 12.15-13.15 | Teatr na Woli

Po przedstawieniu „Alicja po drugiej stronie lustra”

od 5 lat

scenariusz i prowadzenie warsztatów: Dorota Piwowarska i Sebastian Świąder ze Stowarzyszenia Pedagogów Teatru

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „warsztat spektakl”

wstęp wolny

+ WARSZTATY Z HENRYKĄ KRZYWONOS-STRYCHARSKĄ | 7.04. godz. 17.00 | Instytut Teatralny

Podziel się! Warsztaty związane tematycznie z książką „Bieda. Przewodnik dla dzieci” Hanny Gill-Piątek i Henryki Krzywonos-Strycharskiej. Performatywna akcja teatralna o charakterze społecznym, która ma na celu zarówno zabawę, jak i rozmowę na poważne tematy. W trakcie spotkania dzieci będą mogły przekazać zabawki, z których wyrosły, na dziecięcy oddział onkologiczny w jednym z warszawskich szpitali. Prowadzenie: Henryka Krzywonos-Strycharska i Justyna Sobczyk ze Stowarzyszenia Pedagogów Teatru.

od 6 lat

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „warsztat bieda”

wstęp wolny

mWST – DLA MŁODZIEŻY I DOROSŁYCH

+ SCENA CZYTANA | Instytut Teatralny | 12.04 godz. 17.00 | 13.04 godz. 17.00 | 14.04 godz. 17.00 | Instytut Teatralny

Czytania najnowszych dramatów dla młodzieży („Derby” Piotra Bulaka, „Pacamambo” Wajdiego Mouawandy, „Szczurzysyn. Jeden akt o nienawiści” Roberta Jarosza) reżyserowane przez Waldemara Raźniaka. Po każdym z nich odbędą się dyskusje na temat oczekiwań młodych ludzi wobec teatru oraz problemów poruszanych w prezentowanych dramatach. Cykl przygotowany wspólnie z poznańskim Centrum Sztuki Dziecka specjalnie dla mWST.

czas trwania: 1 h 30 min. | od 14 do 18 lat

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „scena”

wstęp wolny

+ SZTURM NA SZKOŁY – POROZMAWIAJMY O BIEDZIE | 7.04 godz. 20.00 | Instytut Teatralny

Wzorem pokolenia Marca ’68 i Klubu Poszukiwaczy Sprzeczności młodzi organizatorzy chcą namówić młodzież do dyskusji o aktualnych problemach społecznych, stworzyć atmosferę intelektualnego niepokoju i zaangażowania. Spotkanie z Henryką Krzywonos-Strycharską i dr. Maciejem Gdulą będzie dotyczyło książki „Bieda. Przewodnik dla dzieci” Hanny Gill-Piątek i Henryki Krzywonos-Strycharskiej.

od 15 do 19 lat

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „spotkanie”

wstęp wolny

+ WARSZTATY – OTWORZYĆ TABU. TEATRALNY RECYKLING TRUDNYCH TEMATÓW | 6.04 godz. 16.00-19.00 | Instytut Teatralny

Warsztat przygotowany przez Stowarzyszenie Pedagogów Teatru, skierowany do osób pracujących na co dzień z dziećmi. Uczestnicy zajęć zapoznają się z metodami pracy, które przez improwizację i zabawę umożliwiają oswojenie trudnych tematów określanych zazwyczaj jako „nie dla dzieci”.

dla dorosłych

zapisy: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „warsztat tabu”

wstęp wolny

+ KONFERENCJA – CIIII… TO TEMAT NIE DLA DZIECI | 6.04 godz. 10.00-15.00 | Instytut Teatralny

Konferencja dotycząca trudnych tematów w sztuce dla dzieci. Dyskusja teoretyków i praktyków poświęcona będzie rozumieniu pojęcia tabu w przedstawieniach zaproszonych na małe Warszawskie Spotkania Teatralne. Spotkanie otworzy Henryka Krzywonos-Strycharska.

prowadzenie: Katarzyna Stoparczyk

dla dorosłych

potwierdzenie udziału: mwst@instytut-teatralny.pl z dopiskiem „konferencja”

wstęp wolny

______________________________________________________

+ POLISH CHILDREN’S THEATRE SHOWCASE | 7-11.04.2011

Towarzyszące mWST spotkanie kuratorów, producentów, dyrektorów festiwali i teatrów oraz krytyków teatralnych z całego świata, na którym zaprezentowane zostanie kilkanaście najlepszych polskich spektakli dla dzieci. Wydarzeniu towarzyszyć będzie dyskusja o polskim teatrze młodego widza, połączona z prezentacją dr Marzenny Wisniewskiej na temat współczesnych nurtów estetycznych w teatrze dla dzieci oraz wypowiedzią Alicji Morawskiej-Rubczak dotycząca najnowszej dramaturgii dla dzieci i młodzieży.

________________________________________________________

+ BILETY

REZERWACJA I SPRZEDAŻ

INTERNET:

http://www.warszawskie.org, http://www.ticketonline.pl

http://www.malewarszawskie.org

KASY:

INSTYTUT TEATRALNY, ul. Jazdów 1

kasa czynna:

pon. – pt. 12.00 – 18.00

sob. 10.00 – 14.00

e-mail: bilety@warszawskie.org

kasy biletowe w kasach Bileter i Kasach Teatralnych w centrach handlowych (szczegóły na http://www.ticketonline.pl)

UWAGA! BILETY NA SPEKTAKLE REKOMENDOWANE DO NABYCIA WYŁĄCZNIE W KASACH TEATRU, W KTÓRYM DANY SPEKTAKL JEST GRANY.

Wszystkie spektakle są dostępne dla osób niepełnosprawnych ruchowo. Aby ułatwić organizację, bardzo prosimy o powiadomienie o przybyciu na spektakl wysyłając e-mail na adres: bilety@warszawskie.org

koordynacja: Agnieszka Szymańska
kurator: Alicja Morawska-Rubczak

Reklamy
 

Po Scenie Prezentacji 12/06/2010

SCENA PREZENTACJI 18. Biennale Sztuki dla Dziecka

Zwiastunem zeszłorocznej edycji Biennale Sztuki dla Dziecka była pierwsza część konferencji naukowej: Sztuka dla dziecka jako forma komunikacji społecznej, w tym roku organizatorzy wydarzenia – Centrum Sztuki Dziecka, również zapowiadają poprzedzenie wydarzeniem naukowym, tej kumulacji imprez artystycznych dla dzieci. 18. Biennale rozpoczęło jednak inne preludium – jako pierwsze wydarzenie tej imprezy zaplanowano „Scenę Prezentacji” poświęconą zagadnieniu klasyki i nowoczesności.

Pomiędzy 5 a 8 czerwca 2010 roku można było nie tylko obejrzeć trzy różne interpretacje Pinokia Carlo Collodiego, w tym zapis filmowy spektaklu z 1992 roku w wykonaniu Divadla Drak w reżyserii Josefa Krofty, zobaczyć jeden z najgłośniejszych spektakli teatru lalek ostatniego dziesięciolecia – Iwonę, Księżniczkę Burgunda Witolda Gombrowicza Opolskiego Teatru Lalki i Aktora czy zanurzyć się w iście postdramatycznym świecie Żołnierzyka Białostockiego Teatru Lalek, swobodnie bazującego na tekście Andersena. Spektaklom towarzyszyło również seminarium odbywające się pod hasłem Klasyka a nowoczesność. Tradycja a współczesność.

Na seminarium zaproszeni zostali najważniejsi teoretycy teatru lalek, których poproszono o skoncentrowanie się na klasycznym repertuarze kierowanym przede wszystkim do publiczności dziecięcej. Profesor Henryk Jurkowski wygłosił referat zatytułowany Zakładnicy klasyki, w którym za główne zadanie klasyki uznawał kształcenie pozytywne dzieci (jak sam podkreślał: pozytywne, w sensie pozytywu fotograficznego, przedstawiające rzeczywistość w sposób realny, faktyczny, bez przekłamań). Jurkowski przeprowadził słuchaczy przez bujną historię polskich inscenizacji klasyki w teatrach lalek. Myślą przewodnią jego tekstu była potrzeba mądrego sięgania do klasyki przez reżyserów. Twórczego podejścia do tekstu, ale takiego, które nie wypacza sensów i nie jest tylko swobodną impresją artystyczną na jego temat, co zarzucał spektaklowi Pinokio w reżyserii Konrada Dworakowskiego (piszę o nim poniżej). Profesor wspominał również o problemach z klasyką, sileniu się na wystawianie/naginanie tekstów klasycznych dla dorosłych, do teatru dla dzieci czy sięganiu przez twórców po literaturę banalną, zbyt schematyczną. Docenił natomiast kunszt literacki klasyków XX wieku – Tankreta Dorsta, Astrid Lindgren, Tove Jansson nie pomijając wierszyków Jana Brzechwy, choć uznał teksty tych pisarzy za zakorzenione w dawnych strukturach literackich. Cały teksty Jurkowskiego był odpowiedzią na pytanie: dlaczego określa dzieci mianem „zakładników klasyki”? Ci młodzi widzowie teatralni, którzy z racji wyborów nauczycieli, ale i rodziców, trafiają do teatru głównie na klasykę, stają się ofiarami licznych wypaczeń scenicznych tych tekstów, w których postawy i wartości zostają zdeformowane, tracą moc stawianych przez pierwowzór literacki ważnych i ważkich pytań egzystencjalnych.
Pierwsza część wystąpienia profesora Wiesława Hejny poświęcona była jego inscenizacji sprzed trzydziestu trzech lat, wtedy we Wrocławskim Teatrze Lalek pracował nad Pinokiem. Posiłkując się recenzjami z tamtych lat pokazał jak wówczas można było nowocześnie czytać ten tekst. Od wspomnień przeszedł do niezwykle merytorycznego, analitycznego tekstu poświęconego dwóm spektaklom z jego wybitnego tryptyku Fenomen Władzy – Procesowi Franza Kafki (1985) oraz Gyubalowi Wahazarowi Witkacego (1987). Analizując swoją pracę przez pryzmat teatru w lalce-figurze. Wystąpienie profesora zakończył pokaz pracy jego studentów z wrocławskiej filii Wydziału Reżyserii Dramatu PWST w Krakowie. Magdalena Celniaszek, Katarzyna Donner i Przemysław Jaszczak pokazali swoje odczytanie Szewczyka Dratewki – rozpisaną na rytmy i brzmienia historię smoka, księżniczki i sprytnego szewca. Choć ich myślenie tekstem dalekie było od linearnego przeniesienia opowieści na scenę, to interpretacja ta bardziej zanurzona była w romantyczności, niż w ponowoczesnym doświadczeniu młodych twórców.

Hanna Baltyn swoim wystąpieniem stanowczo rozliczyła się z dyrektorami polskich scen dla dzieci, zwłaszcza tymi niechętnie sięgającymi po współczesną dramaturgię, którzy klasykę traktuję jako rodzaj wytrychu, zawsze sprawdzającego się chwytu, pozwalającego zapełnić widownie. Dzięki jej tekstowi na poznańskiej „Scenie” zafunkcjonowała również najnowsza interpretacja Pinokia w reżyserii Jarosława Kiliana, której premiera miała miejsce 16 mają 2010 roku, w stołecznym Teatrze Polskim. Autorka uznała ten bardzo widowiskowy, pełen odniesień do włoskiej kultury, zwłaszcza commedia dell’arte spektakl, za interpretację klasyki, która nie tylko nie zraża, ale swoją wybujałością i pięknem wręcz przyciąga dzieci do teatru.

Drugiego dnia o przejęciach i przetworzeniach klasyki przez współczesnych autorów sztuk dla dzieci i młodzieży opowiadał juror poznańskiego Konkursu – Tadeusz Pajdała. Bardzo wyraźnie zaakcentował on jak istotne jest twórcze, ale nie wypaczające sensów, podejście do klasyki. Wielu autorów zgłaszających swoje teksty do Konkursu natrętnie unowocześnia klasyczne wątki, tracąc ich wartość i głębię. Za najbardziej wartościowe teksty Pajdała uznał te, które umiejętnie czerpią np. ze schematu baśni, ale jednocześnie sięgają do współczesności, bliskie są problemom młodych widzów, jak chociażby sztuki Marty Guśniowskiej.

Ważne okazuje się przywołanie jednego z zagadnień poruszanych w bardzo owocnej dyskusji podczas drugiego dnia seminarium. W czasie konferencyjnych rozmów często pojawiało się to podstawowe pytanie: czym tak naprawdę jest klasyka? Warto wyjść od kwestii dosyć oczywistej, iż klasyka w teatrze dla dzieci na chwilę obecną powinna być rozumiana jako klasyka – ogólnie rzecz biorąc – literatury dla dzieci na scenie, bowiem do kategorii klasyki teatralnej zaliczane są głównie teksty prozatorskie i poetyckie, jak baśni, bajki, opowiadania czy poematy, brakuje w niej miejsca na dramat. W wielu seminaryjnych wypowiedziach pojawiało się oczywiście nazwisko Wilkowskiego i jego seria – niezwykle ważnych dla polskiego teatru – dramatów o misiu Tymoteuszu Rymcimci, jednak o kanonie dramatu dla dzieci ukonstytuowanym przed wieloma latami nie można w ogóle mówić. Czy zatem o szeroko rozumianej klasyce w teatrze dla dzieci będzie można mówić wtedy, gdy wydawane przez CSD „Nowe Sztuki” przejdą do kanonu literatury?

Można spojrzeć na tę kwestię również od strony praktyki artystycznej i strategii interpretacyjnych oraz inscenizatorskich. Z pewnością nowe sztuki, jak chociażby niepodobne w warstwie słownej do dotychczas publikowanych – teksty Dorena, wymagają nowego teatru. Powracając jednak do klasyki, warto zapytać w jaki sposób współczesny teatr bierze na warsztat tradycyjne teksty?

Duży sprzeciw starszego pokolenia znawców teatru wzbudził Pinokio, w reżyserii Konrada Dworakowskiego Teatru Lalki i Aktora Pinokio z Łodzi i nie chodziło im wcale o głośną, bliską rockowi muzykę czy przewrotną konwencję spektaklu, którego pierwsza część jest celowo toporna, grana jakby w starym stylu, a druga stanowi jej rozbicie i przejście do nowoczesnego (multimedia, czy hardcorowa wróżka) myślenia sceną. Głównym zarzutem stawianym temu spektaklowi było wypaczenie przez niego sensów tekstu i zdegradowanie, zdeformowanie bohatera. To m.in. Henryk Jurkowski uznawał to przedstawienie za zaprzeczenie idei kształcenia pozytywnego, przekonując, że dzieci, niezaznajomione z pierwowzorem, jaki stanowi teks Collodiego, mogą zgubić się w tej wielowymiarowej grze z Pinokiem, spotęgowanej jeszcze zabawą z konwencjami teatru lalek. Moim zdaniem, gdy odejdziemy od myślenia o powinnościach klasyki, jako tej, która ma zgłębiać swoje immanentne sensy, lecz pozwolimy jej otworzyć się na ponowoczesną subwersję, uzyskamy bardzo ciekawe rezultaty. Nie można przecież uznać spektaklu Dworakowskiego za bezwartościowy, bezsensowny czy płytki i choć nie jestem dla Pinokia tak bardzo „na tak” jak dla Pippi również w reżyserii Dworakowskiego i również z kanonu klasyki, to znajduję w tym spektaklu kilka bardzo wartościowych i ciekawych zabiegów, których tak dobrze nie wykorzystuje się w innych spektaklach lalkowych dla dzieci. Na uwagę zasługuje przede wszystkim wprowadzenie na scenę zespołu grającego muzykę na żywo, który w tym przedstawieniu spełnia rolę nowoczesnego chóru, w bardzo inteligentny i bliski dziecięcej wyobraźni sposób komentującego sceniczne zdarzenia, ale i poprzez teksty piosenek nawiązującego ciekawy dialog z samym tekstem Collodiego. Naprawdę mądrze i zasadnie wprowadzone zostały również multimedia – rozbijane na kilka obrazów wizualizacje, interesująco poszerzają rozumienie kategorii animacji w teatrze lalek. I rzecz ostatnia – choć z klasyką nie ma to wiele wspólnego, ale z tradycją już tak, na uznanie zasługuje również to w jaki sposób młody reżyser, ale i dyrektor teatru, radzi sobie z niemłodym zespołem, który przez wiele lat nie był ceniony, nie wyjeżdżał na festiwale, nie brał udziału w nowatorskich przedsięwzięciach artystycznych.

W środkach wyrazu zupełnie inne, ale również nie traktujące klasyki w sposób wierny, jest Żołnierzyk Białostockiego Teatru Lalek, w reżyserii Jacka Malinowskiego. Spektakl wykorzystujący konwencję teatru w teatrze jest formą zabawy z wątkami tekstu Andersena i z samym tekstem, z którego bierze pojedyncze słowa, by nie poprzez język opowiedzieć historię, ale za pomocą obrazów, dźwięków i gestów.

Przemilczanie fragmentów tekstu to także ogromny atut Pinokia, w reżyserii Anny i Tomasza Rozmiańców, poznańskiego Teatru Animacji. Przedstawiona przez nich klarownie historia małego drewnianego chłopczyka, doskonale operuje momentami ciszy i niedopowiedzeniami, choć w odbiorze nie sprawia młodym widzom trudności, co oczywiście nie oznacza, że jest banalna, wręcz przeciwnie – dużo w niej mądrości i nastrojowości. Pinokio, choć grany przez Elżbietę Węgrzyn – dojrzałą aktorkę, no i kobietę (sic!), poprzez żywiołowość i zadziorność jej gry, jest niezwykle bliski dziecięcej publiczności, nie traci jednocześnie wieloznaczności tekstu, mówiącego przecież o dojrzewaniu i problemach dorosłego życia.

Ważnym głosem w dyskusji o klasyce w teatrze była również prezentacja spektaklu Iwona, księżniczka Burgunda, tekst Witolda Gombrowicza wyreżyserował Słowak – Marian Pecko i udało mu się to zrobić w taki sposób, że wieść o „lalkowej Iwonie” obiegła już całą Polskę, wzbudzając liczne zachwyty i kontrowersje. Dlaczego jednak jest to przedstawienie tak ważne w rozmowie o klasyce? Nie zagłębiając się w strukturę tego naprawdę świetnego spektaklu, należy zwrócić przede wszystkim uwagę na nowatorskie odczytanie dramatu Gombrowicza poprzez formę teatru lalek. To właśnie na styku lalki z aktorem, w martwocie samej lalki lub wręcz przeciwnie – w jej skonwencjonalizowanym geście – staje się możliwe wydobycie sensów dramatu, dotychczas nieuchwytnych w innych jego wystawieniach.

Tych kilka zaprezentowanych w Poznaniu spektakli oraz towarzysząca im refleksja teoretyczna, pozwoliły przekonać się jak wiele jest strategii interpretacyjnych klasyki. Niektóre z nich sytuują się blisko tekstu, inne wręcz mu zaprzeczają lub go dekonstruują. Są jednak dowodem na to, że klasyka nie zniknie z teatrów dla dzieci i to nie tylko ze względów repertuarowych i kasowych korzyści, lecz również dlatego, że inspiruje ona kolejne pokolenia twórców. Eksperymentowanie z klasyką, nawet to mniej udane, wydaje mi się twórcze i traktujące dzieci bardziej podmiotowo, niż przenoszenie przez lata z teatru do teatru, wciąż tych samych tytułów, realizowanych przez tych samych artystów, tylko dlatego, że to repertuar sprawdzony, na który przychodzą szkoły. I choć to sprawa oczywista, w tym kontekście nie można zapominać, że wyjście do teatru nie powinno zastępować dziecku lektury. Wtedy z pewnością spotkanie z takim przedstawieniem jak Pinokio Dworakowskiego może uczyć samodzielności i radości w spotkaniu z tekstem.

 

Atrakcje VII Warszawskiego Pałacu Teatralnego 19/05/2010

Już 7 czerwca startuje w Warszawie bardzo ciekawy festiwal organizowany przez Teatr Lalka, z pewnością wynagrodzi on dzieciom odwołane małe WST, choć jak wiadomo – dobrych spektakli dla dzieci nigdy za wiele!

Z pewnością wielką atrakcją tegorocznego Pałacu będzie polska premiera międzynarodowego projektu Janosik. Ja planuję się rozdwoić i być jednocześnie w Warszawie i Poznaniu (w tym samym czasie trwa Scena Prezentacji).

Tutaj kilka informacji na temat tego spektaklu od organizatorów:

Jánošík Janosik Jánošík

10 maja odbyła się w Nitrze (Słowacja) premiera czesko- polsko-słowackiego projektu teatralnego, zrealizowanego przez Divadlo Drak (Hradec Králové ), Teatr Lalka (Warszawa) i Stare divadlo Karola Spišáka (Nitra). Tematem projektu jest żywot i legenda Janosika, historycznego a zarazem mitycznego zbójnika ”równającego świat”, bohatera opowiadań i pieśni ludowych z terenu Podhala i Słowacji. Międzynarodowa inscenizacja „Jánošík Janosik Jánošík” jest sceniczną opowieścią złożoną ze scen i epizodów wziętych ze spektakli o Janosiku, zrealizowanych w trzech partnerskich teatrach wiosną 2010 r. Ta nowa struktura stanowi oryginalną jakość artystyczną łączącą trzy kultury, trzy języki i trzy konwencje teatralne w jedno spójne fabularnie widowisko.

Oto czeska wycieczka szkolna wędrująca śladami tatrzańskiego zbójnika przybywa do Janosikowego parku rozrywki, gdzie każdy może odnaleźć własną prawdę o Janosiku a jego legendarny żywot przeżyć jeszcze raz. Historia harnasia opowiedziana w krótkich sekwencjach – narodziny, chrzest, dzieciństwo, pasowanie na kapitana bandy, jego zbójeckie przygody i romanse – kończy się tragiczną śmiercią na haku. Jednocześnie poznajemy trzy współczesne wcielenia największego zbójnika Tatr. Jest nim sentymentalny stary profesor ( Václav Poul ), schodząca gwiazda rocka ( Łukasz Kos ) oraz błąkający się wśród żywych duch narodowego bohatera Słowacji ( Radovan Hudec).

Od lat 10. Czas trwania spektaklu 75 min.

Autorzy scenariuszy: Jakub Krofta, Michał Walczak, Jozef Mokoš

Reżyserzy: Jakub Krofta, Łukasz Kos, Ondrej Spišák

Muzycy: Jiří Vyšohlíd, Dominik Strycharski, Eugen Gnoth

Obsada.

Teatr Drak: Ivanka Bílková, Pavel Černík, Filip Huml, Jiří Kohout, Pavla Lustyková,

Václav Poul, Redy Vávra, Milan Ždárský

Teatr Lalka: Monika Babula, Grzegorz Feluś, Roman Holc, Łukasz Kos, Mariusz Laskowski,Andrzej Perzyna, Adam Świtała, Piotr Tworek

Staré Divadlo: Radovan Hudec, Lucia Korená, Rudo Kratochvil, Miloš Kusenda,

Alena Pajtinková Katarina Petrusová, Agáta Solčianska, Roman Valkovič,

Milan Vojtela

Spektakl zaprezentowany zostanie w Warszawie dwukrotnie w ramach

VII Warszawskiego Pałacu Teatralnego w dniu 7 czerwca 2010 r.

na MAŁEJ SCENIE TEATRU STUDIO ! GODZINY spektakli :18.00 i 20.30

Tutaj program całego pałacowego festiwalu:

Divadlo Drak

Teatr Lalka

Staré Divadlo Karola Spišaka

Jánošík Janosik Jánošík

czesko-polsko-słowacki projekt teatralny

autorzy: Jakub Krofta, Michał Walczak, Jozef Mokoš

scenografowie: Marek Zákostelecký, Adam Walny, Joanna Niemirska (kostiumy), Szilárd

Boráros

reżyserzy: Jakub Krofta, Łukasz Kos, Ondrej Spišák

muzycy: Jiří Vyšohlíd, Dominik Strycharski, Eugen Gnoth

W obsadzie:

Teatr Drak: Ivanka Bílková, Pavel Černík, Filip Huml, Jiří Kohout, Pavla Lustyková,

Václav Poul, Redy Vávra, Milan Ždárský

Teatr Lalka: Monika Babula, Grzegorz Feluś, Roman Holc, Łukasz Kos, Mariusz Laskowski,

Andrzej Perzyna, Adam Świtała (gitara, elektronika), Piotr Tworek

Staré Divadlo Radovan Hudec, Lucia Korená, Rudo Kratochvil, Miloš Kusenda,

Karola Spišaka: Alena Pajtinková / Katarina Petrusová, Agáta Solčianska,

Roman Valkovič, Milan Vojtela

Premiera 10 maja 2010 r. w Nitrze (Słowacja)

Dla widzów od lat 10.

Czas trwania spektaklu 80 min.

Spektakl powstał w ramach czesko- polsko-słowackiego projektu teatralnego, zrealizowanego przez Divadlo Drak (Hradec Králové), Teatr Lalka (Warszawa) i Stare divadlo Karola Spišáka (Nitra). Tematem projektu jest żywot i legenda Janosika, historycznego a zarazem mitycznego zbójnika ”równającego świat”, bohatera opowiadań i pieśni ludowych z terenu Podhala i Słowacji. Międzynarodowa inscenizacja „Jánošík Janosik Jánošík” jest sceniczną opowieścią złożoną ze scen i epizodów wziętych ze spektakli o Janosiku, zrealizowanych w trzech partnerskich teatrach wiosną 2010 r. Ta nowa struktura stanowi oryginalną jakość artystyczną łączącą trzy kultury, trzy języki i trzy konwencje teatralne w jedno spójne fabularnie widowisko.

Oto czeska wycieczka szkolna wędrująca śladami tatrzańskiego zbójnika przybywa do Janosikowego parku rozrywki, gdzie każdy może odnaleźć własną prawdę o Janosiku a jego legendarny żywot przeżyć jeszcze raz. Historia harnasia opowiedziana w krótkich sekwencjach – narodziny, chrzest, dzieciństwo, pasowanie na kapitana bandy, jego zbójeckie przygody i romanse – kończy się tragiczną śmiercią na haku. Jednocześnie poznajemy trzy współczesne wcielenia największego zbójnika Tatr. Jest nim sentymentalny stary profesor (Václav Poul), schodząca gwiazda rocka (Łukasz Kos) oraz błąkający się wśród żywych duch narodowego bohatera Słowacji (Radovan Hudec).

Staré Divadlo Karola Spišaka w Nitrze (Słowacja)

H.Ch. Andersen

Calineczka

(Palculienka)

libretto Ivan Martinka, Jana Šturdiková

dramaturgia Jana Šturdiková

reżyseria Ivan Martinka

scenografia i kostiumy Eva Farkašová

lalki Martina Fintorová

muzyka Andrej Kalinka

obsada:

Calineczka Lucia Korena

oraz

Katarína Petrusová, Rudo Kratochvíl, Marian Andrísek, Ivan Martinka (gość)

premiera 7 maja 2009

Dla widzów od lat 5.

Czas trwania spektaklu: 50 min.

Dominantą spektaklu jest lalka i jej animacja. Lalka w inscenizacji Ivana Martinki otrzymała status teatralnej postaci, co w dzisiejszym słowackim teatrze jest rzadkością. Reżyser komunikuje się z widownią stosując ekspresję środków pozasłownych. Historia małej dziewczynki Calineczki została zawarta w pozbawionej słów „wizualnej opowieści” opartej na animacji, muzyce i choreografii. Autorzy spektaklu przedstawili baśń Andersena jako poetycką, fantastyczną podróż Calineczki, która staje się dla niej drogą poznawania świata.

Ida Hledíková-Polívková, IS theatre.sk

Nagroda Grand Prix za najlepsze przedstawienie dla dzieci przyznana przez jury dziecięce na XVI Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek Spotkania

Nagroda główna za spektakl „Calineczka”

Nagroda dla Evy Farkašovej za scenografię

Nagroda Jana Wilkowskiego przyznana przez Związek Artystów Scen Polskich

na XVI Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek Spotkania w Toruniu

Grupa Coincidentia

Murdas. Bajka

według opowiadania Stanisława Lema „Bajka o Królu Murdasie”

teksty piosenek: Aneta Wróbel, Adam Wojtyszko

reżyseria Paweł Aigner

scenografia Pavel Hubička

muzyka Robert Jurćo

asystent reżysera Robert Jarosz

obsada:

Król Murdas Paweł Chomczyk

Błazen Dagmara Sowa

Mędrzec Robert Jurćo

premiera 1 września 2007

spektakl powstał w koprodukcji z Białostockim Teatrem Lalek

Dla widzów od lat 10.

Wybiła godzina ścina się rodzina…

…po dobrym królu Heliksandrze wstąpił na tron jego syn MURDAS… samotny, zapatrzony w siebie, wietrzący wszędzie spisek, pyszny, żądny władzy, tchórzliwy… dążył do władzy absolutnej, aby nikt i nic nie mogło zagrozić jego majestatowi… jego JA rozrosło się na całe państwo… był wszędzie jednocześnie… nikt i nic nie mogło zagrozić jego majestatowi … nikt i nic oprócz jego JA …samotnego, zapatrzonego w siebie, wietrzącego wszędzie spisek, pysznego, żądnego władzy, tchórzliwego…

http://www.grupacoincidentia.pl

Spisek w rozkwicie, siatka podejrzeń, zapętlone fakty i omamy? Od czegóż są folie, szelestem budzące panikę i kłęby kabli. Rozpinane – w trakcie spektaklu – metr po metrze, podwieszane pod sufitem, świetnie ilustrują fobie króla i pogłębiającą się paranoję. Scenografia Pavla Hubički odwołuje się do plastycznego teatru. W przypadku „Murdasa” kontekst państwa podejrzeń buduje cała familia rozmaitych przedmiotów, które w pewnym momencie też jasno wskazują, jak – marnie – skończy opętany władca.(…) W spektaklu plotą się rozmaite gatunki sceniczne. Ma klimat burleski, kabaretu spod znaku czarnego humoru.

Monika Żmijewska „Gazeta Wyborcza”

Nagroda za kreację aktorską dla Pawła Chomczyka na XXI Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Walizka w Łomży (2008)

Nagroda dla Roberta Jurćo za wykonanie muzyki do spektaklu na 24 Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu (2009)

Grand Prix nagroda prezydenta miasta Poznania dla Pawła Chomczyka za rolę Króla Murdasa

Nagroda aktorska dla Pawła Chomczyka za rolę Króla Murdasa

Nagroda aktorska dla Dagmary Sowy za rolę Błazna

Nagroda dla Roberta Jurćo za zagranie muzyki i muzykę w spektaklu „Murdas. Bajka”

na IV Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży Kon – teksty w Poznaniu (2009)

Nagroda jury młodzieżowego dla Pavla Hubički za scenografię do spektaklu”Murdas Bajka” na IV Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych Kon –teksty w Poznaniu (2009)

Fundacja Otwarty Teatr

Katarzyna Kotowska

Okno

w scenariuszu wykorzystano motywy z „Poczty” Rabindranata Tagore

oraz fragmenty wypowiedzi dzieci

reżyseria Roman Holc

scenografia Katarzyna Kotowska

muzyka Łukasz Chmiel

obsada:

Beata Perzyna, Roman Holc

oraz Aneta Dylęgowska, Agnieszka Gryszkiewicz, Zeinab Hashmat, Jan Hilcher,

Aleksandra Iwanowska, Anna Iwanowska, Klaudia Jadczak, Marcin Kaim,

Karolina Kamrowska, Karolina Klim, Agnieszka Klimowska, Julia Koziorek,

Piotr Krzesiński, Kamil Lewandowski, Marcin Olszewski, Katarzyna Pakulska,

Agnieszka Popiel, Paulina Siemikowska, Joanna Tobjasz, Patryk Tobjasz,

Kamil Zajkowski, Renata Zemczak

premiera 10 maja 2009 w Teatrze Lalka

Dla widzów od lat 10

Czas trwania spektaklu: 60 min.

Okno” powstawało na warsztatach i próbach prowadzonych systematycznie przez ostatni rok z wychowankami domów dziecka i innych placówek opiekuńczych.

Historia, która opowiadamy, mogła się wydarzyć w każdym mieście. Czy umiemy odróżniać wartości prawdziwe od pozornych? Czy dajemy się zwieść chęci osiągnięcia sukcesu, odpychając innych? Czy Burmistrz, chcąc przypodobać się Niezwykłemu Gościowi, słusznie uważa się za lepszego od Żebraka i Dziwnej Sprzątaczki? Czy uważnie przyglądamy się napotykanym ludziom i czy potrafimy w zwykłym człowieku rozpoznać Oczekiwanego Gościa?

Katarzyna Kotowska, www.teatrlalka.waw.pl

Białostocki Teatr Lalek

Jest królik na księżycu

spektakl przygotowany we współpracy z Vélo Théâtre – Apt (Francja)

koncepcja, scenariusz i realizacja spektaklu

Tania Castaing, Francesca Bettini, Charlot Lemoine

współpraca Maria Żynel

przekład Marek Waszkiel

obsada:

Strach Alicja Bach

Alfred, zwany też Rybakiem Iwona Szczęsna

Thomas Snout Zbigniew Litwińczuk

Momo, odbicie Snouta, jego cień Krzysztof Pilat

premiera 19 maja 2007

Dla widzów od lat 4.

Czas trwania spektaklu: 70 min.

Spektakl zrealizowany ze wsparciem Ambasady Francji w Polsce

Dawno, dawno temu, pewnej mrocznej nocy narodził się Thomas Snout. Od tamtej pory kolekcjonuje noce, chwytając je gołymi rękami, co nie jest łatwym zadaniem, ponieważ ciemność jest czarna, brudzi i zostawia plamy. Zajęcie to jest także niebezpieczne, gdyż – podobnie jak ryby w morzu – w mrokach nocy żyją przeróżne strachy.

Przez lata Thomas Snout zgromadził 3845 nocy, większych i mniejszych, rozświetlonych księżycem bądź bezksiężycowych, rozgwieżdżonych i pozbawionych gwiazd, swych własnych nocy, nocy należących do innych oraz mu wypożyczonych…

Spektakl przeznaczony jest dla najmłodszych widzów. Jego twórcy z niezwykłą troską o delikatność i wrażliwość psychiki dziecka starają się oswoić je z problemem strachu, ciemnością i tajemnicą nocy.

Taka dziwaczna bajka to wyzwanie zarówno dla aktorów, jak i widzów przyzwyczajonych do prostych, gładkich fabułek. W sposób zabawny próbuje zmierzyć się z tematem wcale niezabawnym: dziecięcymi lękami, które bywają lekceważone. Surrealistyczna układanka i rekonstrukcja w wykonaniu pana Snauta ma głębszy sens: jest wstępem do porządkowania świata i oswajania tego, co niemiłe. A to najlepszy sposób na lęki: nieprzyjemne oswojone staje się wszak mniej nieprzyjemne.

Monika Żmijewska, „Gazeta Wyborcza”, 21.05.2007

Nagroda ”Worek na kota” przyznana przez jury festiwalowego

Wyróżnienie jury dziecięcego za spektakl „Jest królik na księżycu”

na XII Międzynarodowym Festiwalu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży „KORCZAK 2008”

Nagroda za spektakl „Jest królik na księżycu”

na 24 Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu (2009)

Teatr Baj Pomorski

Tadeusz Słobodzianek

Jaskółeczka

reżyseria Zbigniew Lisowski

scenografia Pavel Hubička

muzyka Piotr Nazaruk

teksty piosenek Wojciech Szelachowski

choreografia Władysław Janicki

obsada:

Jutrzenka, Jaskółeczka Edyta Łukaszewicz-Lisowska

Czas Jacek Pysiak

Wiatr, Kot Mariusz Wójtowicz

Gracja Eufrozyna (Radosna) Marta Parfieniuk-Białowicz

Gracja Talia (Kwitnąca) Edyta Soboczyńska

Gracja Aglaja (Jaśniejąca) Dominika Miękus

Zegar Anna K.Chudek

Ojciec Jaskółeczki Barbara Rogalska

Słowik Piotr B. Dąbrowski

Krowa Agnieszka Niezgoda

Sowa, Żmija Grażyna Rutkowska-Kusa

Papuga Andrzej Korkuz

Gołąb Krzysztof Grzęda

Premiera: 21 listopada 2009

Premiera zrealizowana w ramach projektu „Latający Festiwal – Rodzina i dziecko we współczesnej Europie” przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej.

Spektakl dla dzieci od lat 8.

Czas trwania spektaklu 75 min.

Współczesna bajka Tadeusza Słobodzianka powstała z inspiracji argentyńską baśnią o miłości niemożliwej, która nieoczekiwanie połączyła istoty będące w naturze wrogami – jaskółkę i kota. Wiatr opowiada te historię Jutrzence, którą kocha, i jej ojcu, Czasowi, który nie akceptuje ich miłości. Spór o miłość i jej prawa przekształca się w inscenizację opowieści o jaskółce i kocie. Czy rzeczywiście taka miłość jest możliwa? Metaforą skomplikowanych relacji uczuciowych, niejednoznacznej oceny zachowań bohaterów jest konstrukcja świata scenicznego jako labiryntu. W przedstawieniu plan aktorski współistnieje z planem lalkowym i inspirowaną surrealizmem plastyką teatralną. Jaskółeczka stawia młodym widzom współczesne pytania o porządek świata, prawa natury i prawa uczuć, o zasady oceniania innych, sprzyja refleksji na temat granic i wolności wyboru.

Jednym z największych atutów toruńskiego spektaklu jest scenografia Pavla Hubički, który w budowaniu przestrzeni sięgnął do konwencji surrealistycznej, inspirując się przede wszystkim twórczością Salvatore Dalego. Sposób rozwiązań scenograficznych na pewno zmienia optykę spojrzenia na te poetycka opowieść, dodaje jej znaczeń i symbolicznych treści. Dostarcza widzom niezapomnianych wrażeń estetycznych.

Wiesław Kowalski, http://www.teatr.dlawas.com

Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki

Marta Guśniowska

O mniejszych braciszkach św. Franciszka

reżyseria Petr Nosálek

scenografia Eva Farkašová

muzyka Piotr Krzysztof Klimek

obsada:

Żmija, Krowa, Kaczka, Mucha, Krecik, Wieśniaczka, Maryja Anna Jarota

Kaczka, Kura, Mucha, Św. Klara Dorota Nowak

Św. Franciszek, Pies Krzysztof Jarota

Św. Franciszek, Osioł, Wieśniak II Andrzej Mikosza

Sułtan, Wilk, Kret, Komar, Kaczka, Kozioł, Wieśniak I Tomasz Szczygielski

prapremiera 8 lutego 2009 r.

Dla widzów od lat 5.

Czas trwania spektaklu: 55 min.

Urocza, pełna humoru sztuka Marty Guśniowskiej opowiada o przygodach św. Franciszka, który wędrując po świecie uczy jak być dobrym i szczęśliwym. Św. Franciszek naśladując Chrystusa w jego ubóstwie i miłosierdziu, godzi zwaśnionych, pociesza smutnych i rozbawia ponurych.

http://czasdzieci.pl/

Jej tekst to znakomicie napisana, mądra i pełna błyskotliwego humoru opowieść skrojona na miarę małego i dużego widza. Franciszek potrafi zaprzyjaźnić się z pożerającym wszystkich Wilkiem, nauczyć radości z latania gderliwe Kaczki, pogodzić kłócącego się z Wieśniakiem Osła czy w końcu polubić nawet natrętne, bzyczące Muchy i boleśnie gryzącego Komara. Wie, że wszystkie Boże stworzenia potrzebne są na świecie i składają się na jego piękno.

Aleksandra Konopko, „Gazeta Wyborcza”

Zarówno tekst Guśniowskiej, jak i reżyseria Nosálka pozbawione są zbędnego kaznodziejstwa i nudnego moralizatorstwa, a idea franciszkanizmu w prosty i bardzo humorystyczny sposób została przełożona na język sześciolatka.

Monika Leonowicz, http://www.e-teatr.pl

Nagroda za spektakl „O mniejszych braciszkach św. Franciszka”

Nagroda dla Petra Nosálka za reżyserię

Nagroda dla Piotra Krzysztofa Klimka za muzykę

Nagroda dla Evy Farkašovej za scenografię

Wyróżnienie aktorskie dla Tomasza Szczygielskiego za role w przedstawieniu

na 24 Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu (2009)

Wyróżnienie dla Marty Guśniowskiej za tekst

Wyróżnienie dla Evy Farkašovej za scenografię

Wyróżnienie dla Tomasza Szczygielskiego za grę aktorską

w XV Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej

Dyplom Specjalny za rozegranie spektaklu w założeniu retrospektywnym oraz za umiejętność nawiązania interakcji z najmłodszymi widzami

na 4. Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży KON-TEKSTY w Poznaniu (2009)

Teatr Lalka

Janosik. Naprawdę prawdziwa historia

reżyseria Łukasz Kos

scenografia Adam Walny

kostiumy Joanna Niemirska

muzyka Dominik Strycharski

choreografia Jarosław Staniek

asystent reżysera Mirosława Płońska-Bartsch

obsada:

Łowca Mariusz Laskowski

Janosik Łukasz Kos

Murgrabia Piotr Tworek

Biskup Andrzej Perzyna

Ciupaga Monika Babula

Barany Monika Babula, Grzegorz Feluś, Roman Holc, Andrzej Perzyna, Piotr Tworek

Chrystus Roman Holc

Niedźwiedź Piotr Tworek

Zbóje Grzegorz Feluś, Roman Holc, Andrzej Perzyna, Piotr Tworek

premiera 25 marca 2010

Dla widzów od lat 10.

Czas trwania spektaklu 75 min.

Janosik. Naprawdę prawdziwa historia” w Teatrze Lalka w Warszawie to wariacja opowieści o słynnym rozbójniku, który odbierał bogatym i rozdawał biednym, napisana przez Michała Walczaka. (…) Odwieczna walka dobra ze złem ukazana jest właśnie w potyczkach zbójów z ogólnie szanowanymi panami, którzy twardą ręką rządzą ciemnym ludem. Dzięki takiemu zderzeniu okazuje się, że dobro wcale nie jest domeną tych, którzy w obiegowej opinii uchodzą za nieskazitelnych i szanowanych obywateli. Nawet dobrotliwy Pan Jezus, patrząc na ich postępowanie, ucieka z krzyża. Odchodzenie od schematów zdaje się największym atutem tego spektaklu. Szczególnie dla młodych widzów staje się on szkołą krytycznego patrzenia na rzeczywistość.

Paweł Sztarbowski, www.emetro.pl

Janosik” Walczaka i Kosa jest dwuznaczny, łobuzerski i niepedagogiczny. To także bezpretensjonalna konfrontacja peerelowskiej wersji mitu o tatrzańskim zbójniku z popkulturowym wyobrażeniem superbohatera. Nie ma zmiłuj. Dziś na tamtego „Janosika” patrzymy okiem wielbicieli „Shreka” i „Twin Peaks”. Dlatego to nie jest już ta sama historia. I co się dziwić, że Walczak napisał swoją wersję jego przygód tak jak w Hollywood piszą scenariusze filmy typu „crossover”, czyli krzyżówek gatunkowych. Oto zderzamy ze sobą dwa światy i mity, doprowadzamy do pojedynku superbohaterów albo superpotworów: Freddy Krueger kontra Janson, Alien vs. Predator.

Łukasz Drewniak „Dziennik”, z dnia 26.04.2010

 

Małe Warszawskie Spotkania Teatralne 02/04/2010

Trzydziesty jubileusz Warszawskich Spotkań Teatralnych świętowany jest w dosyć nieoczywisty sposób. Po raz pierwszy w programie festiwalu pojawią się przedstawienia dla dzieci i młodzieży. Małe Warszawskie Spotkania Teatralne to propozycja dla młodych widzów w wieku od kilku miesięcy do kilkunastu lat. Również dorośli nie będą zawiedzeni tą propozycją repertuarową, bo polski teatr dla dzieci nie jest artystycznym wyrzutkiem. O to przede wszystkim chodzi w tworzeniu tego nurtu festiwalowego – żeby nie spychać sztuki dla dzieci poza margines traktowanej poważnie praktyki artystycznej.

W ramach MWST pokazanych zostanie siedem spektakli różnorodnych formalnie, niekiedy naprawdę odważnych, dotykających rozmaitych problemów, również tych, które w teatrze dla dzieci pojawiają się nieczęsto. Kryterium doboru przedstawień było niebanalne budowanie relacji pomiędzy sceną a widownią, ciekawa forma artystyczna, chęć podejmowania dyskusji na ważne tematy, niepozostawanie obojętnym na problemy i wyzwania współczesności. „Dzień dobry, świnko” w reżyserii Ireneusza Maciejewskiego z Baja Pomorskiego w Toruniu to jeden z nielicznych polskich spektakli dla dzieci nienachalnie i mądrze dotykający tematyki gender. Barwna, rozegrana w technice lalek muppetowych opowieść o niełatwych i nieoczywistych relacjach międzyludzkich, przedstawiona jest w zabawny, choć niebanalny sposób. Z niezwykłym wyczuciem podchodzą do swoich widzów również twórcy „Jest królik na księżycu”, zrealizowanego przy współpracy Białostockiego Teatru Lalek i Vélo Théâtre – Apt z Francji. Spektakl staje się oniryczną podróżą do świata nocy, w którym oswajane są strachy – nie tylko te dziecięce – i, jak w rzadko którym przedstawieniu w tak niezwykły sposób realizowana jest katartyczna funkcja teatru. Oba przedstawienia przygotowane zostały z myślą o widzach nawet w wieku przedszkolnym.

Na Spotkaniach nie zabraknie także prezentacji wpisującej się w rozwijany od kilku lat w Polsce nurt teatru dla najnajmlodszych – dzieci od kilku miesięcy do trzech lat. Bardzo młoda grupa absolwentek białostockiego Wydziału Lalkarstwa, tworząca Teatr Poddańczy zaprezentuje spektakl „W szufladzie”, który z niezwykłą lekkością, stawiając na doznania sensoryczne i bliskie spotkanie widzów i aktorów, wprowadza dzieci do świata opowieści o czterech żywiołach. Na przeciwległym biegunie myślenia o widzach i scenie sytuuje się przedstawienie w reżyserii wybitnego twórcy teatru formy – François Lazaro, który w Teatrze Lalek „Banialuka” zrealizował spektakl dla młodzieży i dorosłych – „Król umiera”, o bardzo ciekawej plastycznej formie, nieprzeciętnie dobrze rozpisany na lalki i grę aktorów w planie żywym. Obok tego spektaklu, opartego na tekście wybitnego absurdysty Eugne’a Ionesco, po światową literaturę najwyższej klasy sięgnął także Teatr Figur Kraków tworząc w technice teatru cieni przedstawienie „Zapach słoni po deszczu”, na podstawie „Niewidzialnych miast” Italo Calvino.

Na Małych WST nie zabraknie również klasyki literatury dziecięcej przeczytanej we współczesny sposób – szczecińska „Pleciuga” pokaże wibrującą świetną energią aktorów i żywiołowym brzemieniem reggae i ska „Pippi Pończoszankę” Astrid Lindgren w reżyserii Konrada Dworakowskiego. Nonkonformizm Pippi, jej niekonwencjonalne pomysły i ogromna inteligencja bardzo ciekawie korespondują z charakterystyką innej bohaterki literatury dziecięcej – Pchły Szachrajki, stworzonej przez Jana Brzechwę. W przedstawieniu w reżyserii Łukasza Gajdzisa z Teatru Polskiego z Bydgoszczy, perypetie wrednej Pchły śmieszą widzów w każdym wieku. Reżyserzy obu spektakli bardzo ciekawie posługują się kodami kultury współczesnej – spektakle Dworakowskiego umiejętnie przemycają anarchizujące myślenie o świecie, natomiast Gajdzis naprawdę mądrze operuje wątkami popkulturowymi.

Na MWST zaprezentują się zarówno teatry repertuarowe, jak i alternatywne, sceny dramatyczne i lalkowe, z dużych i mniejszych miast. Repertuar MWST poszerzony został o rekomendacje warszawskie, czyli najbardziej interesujące spektakle dla młodych widzów grane w teatrach stołecznych. Tutaj również propozycje zarówno dla widzów najnajmłodszych – hit ostatnich sezonów, czyli „Tygryski” Teatru Lalka w reżyserii Agaty Biziuk, jak i dla nastolatków – budząca kontrowersje, choć doceniana przez młodzież i pedagogów „Noc Misia” Sceny Współczesnej Starej Prochoffni, w reżyserii Szymona Turkiewicza, a także propozycje z repertuaru Baja i Guliwera oraz „Alicja. Rozprawa 14/6” Teatru 21.

Obok spektakli, Małe WST tworzą wydarzenia z obszaru teorii i praktyki edukacji teatralnej. Warsztaty dla dzieci i rodziców przygotowane przez psychologów kreatywności – Dominikę i Karolinę Orłowskie, które poprowadzą je wspólnie z artystami związanymi ze sztuką dla dzieci i prezentującymi spektakle na MWST: reżyserem Łukaszem Gajdzisem, aktorami Agatą Butwiłowską i Piotrem Idziakiem oraz dramatopisarką Maliną Prześlugą. Na edukacji teatralnej skupi się również konferencja popularnonaukowa, organizowana pod hasłem: „Nieoczywistości teatru dla dzieci”, gdzie obok pedagogów, psychologów i edukatorów zabiorą głos artyści, m.in. Piotr Cieplak i Ewa Piotrowska.

Festiwalowi towarzyszyć będzie Polish Theatre For Children Showcase – organizowane po raz pierwszy w takiej formie spotkanie kuratorów, dyrektorów teatrów i festiwali oraz dziennikarzy i krytyków teatralnych z całego świata, którzy zaproszeni zostaną na pokazy spektakli i do wzięcia udziału w dyskusjach poświęconych polskiemu teatrowi dla dzieci. Goście wezmą także udział w panelu dotyczącym najnowszych sztuk dla dzieci i młodzieży, odbywającym się w Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, połączonym z pokazem prapremierowego „Najmniejszego balu świata” Maliny Prześlugi, w reżyserii Janusza Ryl-Krystianowskiego, poznańskiego Teatru Animacji.

Małe Warszawskie Spotkania Teatralne to przegląd najciekawszych spektakli minionych sezonów, tworzonych z myślą o młodszej publiczności oraz cykl wydarzeń otwartych na aktywny udział widzów, bez względu na ich wiek. To także okazja do zaprezentowania zagranicznej publiczności, polskiego teatru młodego widza w całej jego różnorodności oraz zaproszenie do dyskusji o twórczości teatralnej dla dzieci, jako ważnym elemencie polskiego teatru w ogóle.

Więcej na www.warszawskie.org !!! Zapraszam serdecznie. Mam przyjemność być kuratorem tego festiwalu.

 

DOWARTOŚCIOWAĆ I DOOKREŚLIĆ 18/11/2009

Relacja z konferencji poświęconej roli dramaturga i kierownika literackiego – 6 października 2009, Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu


Na stronie Centrum Sztuki Dziecka znajdziecie również teksty prof. Anny R. Burzyńskiej i dr Marzenny Wieśniewskiej prezentowane podczas omawianej konferencji.


Dyskusja na temat niejasnej funkcji dramaturga rozgorzała nie tylko na łamach wrześniowego „Dialogu” (nr 9/2009, s. 122-141), ale również podczas konferencji poświęconej roli dramaturga i kierownika literackiego, towarzyszącej jesiennemu finałowi Biennale Sztuki dla Dziecka. Konferencja miała charakter dyskusji wokół wystąpień prelegentów – kierowników literackich, dramaturgów, kuratorów badaczy i krytyków teatru.
Dzięki konfrontacji stanowisk zarówno praktyków jak i teoretyków teatru oraz wymianie zdań pomiędzy kierownikami literackimi i dramaturgami, możliwe okazało się wspólne negocjowanie sensów, podejmowanie wysiłku dookreślenie roli dramaturga w polskim teatrze oraz nakreślenia wagi, pokazanie braku anachroniczności czy przestarzałości funkcji kierownika literackiego. Udział w konferencji nie tylko dramaturgów i kierowników pracujących w teatrach, których znaczna część repertuaru kierowana jest do dziecięcej publiczności, pozwolił pokazać wielofunkcyjność obu stanowisk oraz wielorakie zadania stawiane osobom pełniącym te funkcje w różnych typach teatrów. Bardzo ogólny wniosek płynący z przemyślenia całej dyskusji jest taki, że w każdym teatrze funkcja czy to dramaturga czy kierownika literackiego oznacza trochę coś innego i wbrew pozorom oraz powszechnym – często negatywnym opiniom dotyczącym roli kierownika literackiego – zadania i funkcje stawiane obu są często bardzo do siebie zbliżone. Oczywiście jeśli mówimy o kierownikach i dramaturgach zatrudnionych w danych teatrach – jak w przypadku Dobrowolskiego czy Guśniowskiej lub nieobecnych – jak m.in. Piotr Gruszczyński czy Łukasz Chotkowski. Inaczej z pewnością kształtują się zadania dramaturgów zapraszanych do teatrów do konkretnych projektów lub związanych z realizującym spektakl reżyserem.

Wiele wniosków i spostrzeżeń płynących z analizy odbytej dyskusji naturalnie łączy się z rozważaniami nad funkcją dramaturga publikowanymi w „Dialogu”, wśród zaproszonych do Poznania gości była przecież jedna z uczestniczek dyskusji, organizatorka i pomysłodawczyni Forum Dramaturgicznego – Marta Keil. Sporo osób odnosiło się do publikowanych na łamach wspominanego miesięcznika artykułów., swoich rozważań nie podporządkowuję jednak zawartym tam informacjom, wolałabym jednak skupić się na samym przebiegu poznańskiej dyskusji, w której jednak mocny akcent postawiony został również na wcale nieodchodzącej w zapomnienie funkcji kierownika literackiego.

DOWARTOŚCIOWAĆ – punkt ciężkości: kierownik literackich

Doświadczenia trzech kierowników literackich, zarówno tych nadal pracujących w teatrach, jak Marzenna Wiśniewska i Katarzyna Grajewska, jak i wciąż niezwykle aktywnego, choć niewspółpracującego na stałe z żadną sceną – Tadeusza Pajdały, pokazują jak wiele czynności leży w obowiązkach kierownika literackiego. Nie czuwa on tylko nad opracowywaniem i doborem tekstów, tworzeniem repertuaru teatru, nie jest też z pewnością ograniczonym w horyzoncie postrzegania sztuki strażnikiem słowa, czuwającym nad wiernością inscenizacji względem tekstu dramatu. Zarówno Grajewska jak i Wiśniewska dbają o dobór tekstów, wyszukując nie tylko ciekawe i nowe dramaty, ale również teksty niedramatyczne. Są współtwórcami repertuaru oraz dbają o dobór spektakli na organizowane w teatrach festiwale. Kierownik literacki Teatru Animacji bardzo często uczestniczy w przygotowywaniu tekstu na scenę, opracowuje go, tworzy scenariusz. Wystarczy przejrzeć kilka broszur wydawanych przez teatr jako podsumowanie każdego sezonu, by przekonać się, że od wielu lat nazwiska Pajdały i Grajewskiej, a później już samej Grajewskiej, jako osób opracowujących lub współtworzących teksty, pojawiają się w stopkach do spektakli.

Do jednych z najważniejszych zadań kierowników literackich należy jednak przygotowywanie widzów do świadomego odbioru sztuki teatru – widzów w znaczeniu nie tylko dzieci przychodzących na spektakl, ale również ich nauczycieli, rodziców, pedagogów. Ogromne znaczenie dla kształtowania roli kierownika ma oczywiście fakt jego pracy w określonym typie teatru. Prelegentki pracują w teatrach kierujących swój repertuar w dużej mierze do dzieci, dlatego od samego początku ich pracy do podstawowych i najważniejszych zadań należały działania edukacyjne. Jak się okazuje dramaturgom postawiono podobne zadania, ale w teatrach dla dorosłych, co wydaje się o wiele mniej oczywiste niż w przypadku scen dla dzieci, ale o tym później. Zarówno Wiśniewska, jak i Grajewska są realizatorkami własnych, autorskich projektów, dzięki którym widzowie mogą spotkać się z teatrem nie tylko podczas spektaklu. W Poznaniu organizowane są m.in. Potyczki Teatralne Szkół, natomiast w Toruniu pod hasłem „W świecie teatru” odbywają się premiery dla nauczycieli i pedagogów, warsztaty oraz spotkania dyskusyjne, których owocem są „Zeszyty metodyczne” zwierające konspekty lekcji poświęconych pracy nad konkretnym przedstawieniem.

Wystąpienie dr. Marka Waszkiela, dyrektor Białostockiego Teatru Lalek, okazało się naturalnym łącznik pomiędzy dwiema częściami konferencji. Choć nie neguje on potrzeby działalności kierownika literackiego w teatrze, w BTLu udało mu się w taki sposób rozdzielić obowiązki przypadające na tę funkcję, że zlikwidował stanowisko i pozwolił sobie na zatrudnienie pierwszego w polskim teatrze lalkowym dramaturga. Marta Guśniowska – bo o niej mowa – nie przejęła wcale wszystkich obowiązków kierownika literackiego, wręcz przeciwnie, do jej głównych zadań należy przysłuchiwanie się spektaklom. Współpracuje ona z reżyserami tworzącymi dla BTLu, dbając o kształt literacki i dramaturgiczny przedstawianych na scenie tekstów, jest również autorką piszącą dla teatru, w ciągu ostatnich lat w Białymstoku odbyło się kilka prapremier jej tekstów.

Z wypowiedzi Waszkiela bardzo jasno płynął komunikat – ważne jest nie to jak coś nazywamy, lecz w jaki sposób wypełniamy to treścią. Sama funkcja, jej nazwa – zdaniem Waszkiela – nie zmieni myślenia o teatrze, ważne jest działanie konkretnych osób. Dyrektor podkreślił wagę wszelkich działań „okołoteatralnych”, które poza spektaklem przyciągają widzów do teatru, dlatego jednym z zadań jakie postawił dramaturgowi było przygotowywanie otwartych czytań tekstów dramaturgicznych. Jego wystąpienie pozwoliło pokazać jednak dynamikę zmian w polskim teatrze, również lalkowym, konieczność obserwowania przemian w teatrze europejskim, poszukiwania nowych form pracy nad spektaklami, sposobów docierania do widza i choć nie przekreśla on wagi kierowników literackich w innych teatrach, w teatrze, którego jest dyrektorem – zrodziła się naturalna potrzeba zatrudnienia dramaturga.

DOOKREŚLIĆ – punkt ciężkości: dramaturg
Marta Keil podkreślała, że funkcja dramaturga, jej wprowadzenie i upowszechnianie, jest przede wszystkim wyrazem przemian w polskim teatrze. Potrzeba wprowadzenia kategorii dramaturga (nie dramatopisarza) pokazuje nowe funkcje teatru w dobie kultury interaktywności. Dramaturg powinien w dużej mierze umożliwiać dialog teatru z widzem, ale nie tylko poprzez przygotowywanie akcji towarzyszących repertuarowej działalności teatru, powinien on również móc rozjaśnić sensy spektaklu, być pierwszym widzem przedstawienia – jako osoba będąca gdzieś w drodze pomiędzy reżyserem a widzem. Dramaturg zatrudniony na stałe w teatrze, to osoba współtworząca wizję danej sceny, dbająca by działalność teatru była jasnym komunikatem kierowanym do społeczeństwa – tak działa m.in. Łukasz Chotkowski w Teatrze Polskim w Bydgoszczy. Z potrzeby wypełnienia treścią i urzeczywistnienia zawodu dramaturga, przy współpracy Instytutu Adama Mickiewicza oraz Instytutu Teatralnego (tu koordynacja: Paweł Sztarbowski) powołane do życia zostało Forum Dramaturgiczne – cykl warsztatów z dramaturgami ze świata. Do tej pory elementy przygotowania do tego zawodu zapewniał Uniwersytet Jagielloński w ramach studiów dramatologicznych, które dotychczas nastawione były głównie na teorię, kształcąc znawców dramatu oraz PWST w Krakowie na kierunku reżyseria ze specjalnością – dramaturg teatru. Lista przyjętych, jak i aplikujących na Forum osób pokazała jak ogromna jest potrzeba praktycznego przygotowania do tego zawodu, pozwoliła również przekonać się, że wykorzystać warsztat dramaturgiczny chcą nie tylko studenci lub absolwenci planujący rozpocząć współpracę z teatrami, lecz również dokształcić się w tym kierunku pragną kierownicy czy sekretarze literaccy współpracujący już z teatrami.

Potwierdza to jedną z tez Keil, która pokazuje, że kierownik literacki i dramaturg mogą pracować wspólnie, wzajemnie nie wykluczając się z możliwości funkcjonowania na obszarze współczesnego teatru, kluczowe jest bowiem pokazanie rozmaitych perspektyw nowego teatru, a nie spór o nazwy.

Doskonałym przykładem takiej koegzystencji jest praca Pawła Dobrowolskiego – dramaturg w Teatrze Studio w Warszawie, nie wchodzi on w kompetencje Ewy Bułhak – kierownika literackiego teatru. Problem pojawia się jednak w innym miejscu i choć jest do obejścia, to dramaturga wciąż nie ma na liście zawodów, zatem w każdym teatrze może wypełniać określone funkcje przypisane dramaturgowi, ale nie pod tą nazwą (Dobrowolski zatrudniony jako koordynator programu studyjnego), stąd z pewnością zasadność wszelkich dyskusji na ten temat, których jednym z celów ma być doprowadzenie do zmian legislacyjnych.
Praca Dobrowolskiego obejmuje szeroki zakres obowiązków – edukacyjnych, promocyjnych, producenckich. Sam dramaturg stwierdza, że jego obowiązki bliskie są zadaniom kuratora teatralnego. Jest twórcą projektów – „Witkacy program studyjny” oraz cyklu czytań performatywnych, jest łącznikiem pomiędzy teatrem a uczniami warszawskich liceów, przybliża teatr młodzieży zapraszając do teatru m.in. na koncerty (np. Paktofoniki). Do jego obowiązków należy również praca u podstaw takich projektów – pisanie wniosków i pozyskiwanie środków. Dobrowolski pracuje również jako dramaturg przy spektaklach realizowanych w Teatrze Studio, przychodzi na próby, współpracuje z reżyserami. Jak widać jego obowiązki nie są tak dalekie zadaniom wykonywanym przez kierowników literackich zaproszonych na konferencję.

Pracę blisko tekstu, która często utożsamiana jest właśnie z funkcją dramaturga, wykonuje natomiast Marta Guśniowska – łącząca w jedno rolę dramaturga i dramatopisarza. Jej zadaniem jest praca nad ostatecznym kształtem tekstu przedstawienia, czsem zaczynająca się od napisania dramatu, niekiedy ogranicza się do dopisania np. piosenek. Guśniowska nie ma jednak problemu z odróżnieniem roli dramaturga od dramatopisarza, choć łączy w sobie te dwa stanowiska, doskonale wie jakie działania wchodzą w zakres jej kompetencji dramaturgicznych, a które w dramatopisarskich. Sama mówi – dramatopisarstwo to jest to moje pisanie, a nie pracowanie nad tekstem w teatrze, nawet gdy wystawiana jest sztuka jej autorstwa.

PODSUMOWANIE – nowe wartości i określenia
Jak się okazuje – wbrew pozorom – praca dramaturga jest bardziej dookreślona niż kierownika literackiego. Choć dramaturg jest osobą działającą wszechstronnie, pewnymi sprawami nie musi się zajmować – jak m.in. druki programowe. Tym samym widać, że pojawienie się dramaturga odciąża kierownika literackiego, nie negując tym samym zasadności jego istnienia. Dramaturg – na polskim gruncie to osoba przeważnie bardzo młoda – wchodzi do teatru „na świeżo”, z doświadczeniami najnowszego teatru, świadomy ostatnich przemian polskich i zagranicznych. Inaczej sprawa wygląda w przypadku kierowników literackich, choć średnia wieku w tym zawodzie naturalnie się obniża (przykładem chociażby szczecińskie teatry – Współczesny i Pleciuga), to większość kierowników literackich musi nadążać za zmianami i nie przyjmuje ich tak naturalnie jak młodzi dramaturdzy. Przykład Forum Dramaturgicznego pokazuje jednak, że również kierownicy i sekretarze literaccy są otwarci na zmiany i nowe wyzwania, co nie musi oznaczać wcale, że gdy dramaturg stanie się funkcją bardziej oswojoną część z nich nie przekwalifikuje się i nie zacznie piastować tego właśnie stanowiska.

W podsumowaniu ważne okazało się podjęcie kolejnej dyskusji nad rolą dramaturga oraz podkreślenie wagi funkcji kierownika literackiego. W obu przypadkach bardzo ważne są kompetencje osób piastujących te stanowiska, ich otwartość, chęć współpracy z całym zespołem oraz dotarcia do widzów. Kultura projektowa zmusza osoby pracujące w teatrach do poszerzania ich kompetencji, pozyskiwania nowych umiejętności.

Rozrost zakresu działań teatrów jest bardzo dynamiczny, wytwarzane są zatem nowe potrzeby, co pociąga za sobą konieczność tworzenia nowych stanowisk. Gdy oswoiliśmy się już z działami PR teatrów, czas powoli przyzwyczajać się również do dramaturgów. Ważne, żeby naturalnie z różnorodnych dyskusji nad nowymi stanowiskami w teatrze, kształtowały się ich definicje. Nie budujmy definicji na siłę, starajmy się raczej pokazywać to, co nowe, porządkujmy rozmaite kategorie i w otwarciu na nowości nie przekreślajmy w sposób bezrefleksyjny tradycji.

 

 
%d blogerów lubi to: